یكی از مسائلی كه در پایان نامههای مربوط به علوم انسانی به چشم میخورد غلبه یك نوع روش و رویكرد تحقیقی بر رویكرد دیگر است.
معمولاً در انواع رویكردهای تحقیقی دو نوع میدانی و كتابخانهای از اهمیت بیشتری برخوردارند اما نكتهای كه در پایان نامههای انسانی به چشم میخورد این است كه رویكرد كتابخانهای از لحاظ آماری به نوع میدانی غلبه دارد.
البته نباید این نكته را پوشیده داشت كه منظور نظر این نیست كه كدام رسش تحقیقاتی بر دیگری برتری دارد بلكه صحبت بر سر آن است كه ممكن است دلایلی خاص باعث ایجاد محدودیت در تحقیقات میدانی شود.
یكی از دلایل پیشرفت اروپا در علم و دانش علی الخصوص در دوره رنسانس عنصری به نام جرات تحقیق است. همه سالهاست با نام گالیله، كپرنیك، كریستف كلمب، ماژلان آشنا هستیم.
در حقیقت باید گفت آن جیزی كه باعث تحول تكنولوژیك در دنیای امروزی شده حاصل سلحشوری علمای اروپای دوران میانه و رنسانس است.
وقتی داستان محققان و پیشگامان علم جدید را میخوانیم بیوقفه متوجه میشویم كه هیچ كدام از آنان پشت یك میز در كتابخانه به تئوریهای نوین خود نرسیدهاند همه آنان خود را وارد عرصه حقیقی علوم مورد بررسی و سپهر واقعیت كردهاند.
از هاروی و گالیله كه برای رو در رویی واقعیت مجبور به رویارویی با خرافات قرون وسطا یی بودند. تا محققانی كه جان خود رابر سر حضور در یك قبیله آفریقایی نهادند. تا چیزی را كه ما امروز به عنوان علم در اختیار داریم یك گام به جلو ببرند.
روی سخن بادانشجویانی است كه رسش كتابخانهای را نه از سر مقتضیات موضوع تحقیق بلكه از سر مواجه نشده با جامعه و سپهر واقعیات علمی برگزیدهاند.
گرچه روش اسنادی و كتابخانهای از مقتضیات اصلی تحقیق است اما اگر به عاملی برای فرار از میدان تحقیق منجر شود آفت یك پایان نامه دقیق و متعهدانه است.
لذا به نظر میرسد دانشجویانی كه در پی بهره بردن از فضای علمی دانشگاه و از آن مهمتر فرصت جوانی برای اندوختن توشه علمی هستند باید خود را همیشه آماده رو در رویی با واقعیت علمی نگه دارند و تنها به میزها كتابخانه دل نبندند.