هفته نامه فارغ التحصيلان: علم آمار کاربرد علمی مبانی ریاضی برای جمعآوری، تجزیه و تحلیل و ارائه اطلاعات ارقامی است. آمارگران با به کار بردن دانش ریاضیشان در طراحی مطالعات و تحقیقات، جمعآوری، پردازش و تجزیه و تحلیل اطلاعات و تفسیر نتایج، در پژوهشهای علمی شرکت میکنند. متخصصان آمار اغلب دانششان در روشهای آماری را در علوم گوناگونی مانند زیستشناسی، اقتصاد، مهندسی، پزشکی، بهداشت عمومی، روانشناسی، بازاریابی، آموزش و ورزش به کار میگیرند. بسیاری از امور، به عنوان مثال طراحی روشهای آزمایشی برای تائید دارویی جدید از طرف دولت بدون بهرهگیری از روشهای آماری قابل اجرا نیست. نمونهگیری یکی فنونی است که آمارگران از آن بهره میگیرند. نمونهگیری یعنی جمعآوری اطلاعات درباره گروهی از مردم یا مجموعهای از چیزها توسط بررسی قسمت کوچکی ازکل مجموعه. به عنوان مثال سرویسهای رتبهبندی برنامههای تلویزیونی به منظور تخمین تعداد بینندگان برنامهای خاص به جای مطالعه تمامی بینندگان تنها به بررسی چند هزار خانواده میپردازند. آمارگران تصمیم میگیرند که از کجا و چگونه دادهها را جمعآوری کنند. نوع و تعداد گروههای نمونه را مشخص میکنند و به تهیه پرسشنامههای تحقیقی یا فرمهای گزارشی میپردازند. آنها همچنین دستورالعملهایی برای کارکنانی که به جمعآوری و جدولبندی اطلاعات میپردازند، تهیه میکنند. در نهایت آمارگران با به کارگیری نرمافزارهای رایانهای به تجزیه و تحلیل، تفسیر و جمعبندی اطلاعات میپردازند.
در تجارت و صنعت، آمارگران نقش مهمی را در کنترل کیفیت و ایجاد و بهبود تولیدات ایفا میکنند. به عنوان مثال در یک شرکت خودرو سازی به منظور تخمین زمان از کار افتادن موتورهایی که در معرض شرایط آب و هوایی نامساعد قرار میگیرند، آمارگران آزمایشاتی برنامهریزی میکنند و موتورها را به صورت منفرد تا از کار افتادن کامل، تحت این شیوه آزمایشی به کار میاندازند. متخصصان آماری که برای شرکتهای داروسازی کار میکنند به منظور تخمین ایمنی و اثربخشی داروهای جدید به ارزیابی نتایج آزمایشات کلینیکی میپردازند. در شرکتهای تولید نرمافزارهای رایانهای نیز آمارگران در ساخت بستههای نرمافزاری که در تجزیه و تحلیل دقیقتر و موثرتر دادهها کاربرد دارند همکاری میکنند؛ علاوه بر تولید و آزمایش محصولات، گروهی از آمارگران در تصمیمگیری برای نوع محصولی که باید ساخته شود، تعیین قیمت و اینکه این محصولات به چه کسانی باید فروخته شوند دخیلند. آمارگران همچنین با تعیین خطرهای احتمالی و میزان بازگشت و سودآوری سرمایهگذاریهای خاص، مدیریت سرمایهها و بدهکاریها را به عهده دارند.
شمار کثیری از آمارگران نیز توسط بخشهای دولتی استخدام میشوند. گروهی از متخصصان آمار دولتی به طراحی مطالعاتی برای اندازهگیری میزان رشد جمعیت، هزینههای مصرف یا بیکاری میپردازند. دیگران در بخشهای علمی، محیطزیست و کشاورزی کار میکنند و ممکن است مقدار مواد آفتکش موجود در آب آشامیدنی، گونههای در معرض خطر که در نواحی خاص زندگی میکنند یا تعداد افرادی که به بیماری خاصی مبتلایند را تعیین کنند. گروه دیگری نیز توسط بخشهای دفاع ملی به منظور تعیین دقت سلاحهای جدید و استراتژیهای دفاعی استخدام میشوند.
از آنجایی که متخصصان آمار در بخشهای مختلفی مشغول به کارند متخصصانی که علم آمار را به کار میبرند غالبا سمتهای کاری متفاوتی دارند. به عنوان مثال فردی که روشهای آماری را در دادههای اقتصادی به کار میبرد با عنوان آمارگر علوم اقتصادی شناخته میشود در حالی که آمارگرانی که در علوم بهداشت عمومی یا پزشکی مشغول به کارند عنوانهای متخصص آمار زیستی، زیستسنج یا همهگیرشناس (اپیدمیولوژیست) را به خود اختصاص میدهند.
محیط کار متخصصان آمار معمولا در ساعات منظم و در دفاتری راحت مشغول به کارند. گروهی از آنان به منظور دادن کمک مشورتی در طرحهای تحقیقی، نظارت و راهاندازی مطالعات یا گردآوری دادههای آماری مسافرت میکنند. گروهی از آنان مسئولیتهای متنوعی را بر عهده دارند مانند طراحی آزمایشات یا انجام کار درجوامع گوناگون. کار آمارگرانی که در دانشگاهها مشغول به کارند، آمیزهای از مسئولیتهای آموزشی و تحقیقاتی است.
اکثر مشاغل آماری نیاز به مدرک در رشته ریاضیات یا آمار دارند. تدریس و تحقیقات در مراکز آموزش عالی نیز نیازمند درجه کارشناسی و ترجیحا دکترای آمار است. در بخش تحقیقات صنعتی، مدرک کارشناسیارشد و تجربه کاری چند ساله از موارد مورد نیاز برای شروع به کار است.
دورههای مورد نیاز مختص علم آمار شامل حساب دیفرانسیل و انتگرال، روشهای آماری، مدلسازی ریاضی و حساب احتمالات است. دورههای اضافی شامل جبر خطی، طرح و تجزیه و تحلیل آزمایشات، آنالیز چندجانبه کاربردی و آمار ریاضی است. تنها پیشزمینهای که برای موفقیت در رشته آمار ضروری است، داشتن ریاضیات قوی است. از آنجائی که رایانه کاربرد وسیعی در امور آماری دارد، داشتن زمینهای قوی در علم رایانه شدیدا توصیه میشود.
فراگیری علوم مهندسی و فیزیکی در مشاغلی که با کیفیت و بهبود تولید همراهاند نیز مفید است. در مشاغلی که با آزمایش محصولات دارویی یا کشاورزی سر و کار دارند، داشتن پیشزمینه در علوم زیستشناسی، شیمی و بهداشت مهم است. گذراندن دورههای اقتصاد و تجارت برای مشاغلی که با بازاریابی و تحلیلها و پیشبینیهای تجاری همراهند کمککننده به نظر میرسد. برخورداری از مهارتهای ارتباطی برای آمارگران آینده که در صنایع مشغول به کار میشوند و باید موضوعات تکنیکی را برای افرادی که در آمار سررشته ندارند شرح دهند مهم است. آشنایی با تجارت و اقتصاد برای افرادی نیز که قصد کار در مشاغل خصوصی را داشته باشند با ارزش است. داشتن مدرک بالاتر فرصتهای پیشرفت را فراهم میکند. دارندگان مدارک فوقلیسانس و دکتری معمولا به شکل مستقل قادر به کار بوده و برای به عهده گرفتن امور تحقیقاتی و ایجاد روشهای آماری صلاحیت لازم را کسب کرده یا بعد از چندین سال تجربه در بخشهای خاص سمت مشاور آماری را بر عهده میگیرند.
چشمانداز آینده
فرصتهای شغلی برای دارندگان مدرک آمار مساعد است، هر چند بسیاری از این مشاغل با عنوان آمارگر شناخته نمیشوند. این مسئله بخصوص در مورد مشاغلی است که با تجزیه و تحلیل و تفسیر دادهها ی به دست آمده از علوم دیگر مانند اقتصاد، زیست شناسی، روانشناسی یا مهندسی سروکار دارند صدق میکند. در میان فارغالتحصیلان لیسانس یا فوقلیسانس رشته آمار، افرادی که در رشتههای مربوطه مانند امور مالی، مهندسی یا رایانهای آشنایی کاملی دارند، در یافتن مشاغل مربوط به رشته تحصیلیشان شانس بالاتری دارند. شرکتهای دولتی بسیاری از آمارگران را در رشتههای جمعیتشناسی و سرشماری نفوس، کشاورزی، بررسیهای مربوط به مصرف کننده و تولید کننده، تامین اجتماعی، مراقبتهای بهداشتی و کیفیت محیطزیست استخدام میکنند.
آمارگران فوقلیسانس یا دکتری به منظور کنترل کیفی تولیدات گوناگون مانند تولیدات دارویی، وسائل نقلیه موتوری، مواد شیمیایی و غذایی توسط شرکتهای تولیدی استخدام میشوند. سازندگان وسائل نقلیه به منظور ارتقای کیفیت خودرو، کامیون و دیگر تولیدات و رقابت در صحنه بینالمللی با کمک آمارگران طرحهای آزمایشی را اجرا میکنند. آمارگرانی که در علوم مهندسی و فیزیکی اطلاعاتی دارند میتوانند در امور تحقیقات و توسعه با همکاری دیگر دانشمندان و مهندسان به بهبود طرح و تولید پرداخته و کیفیت ثابتی را برای تولیدات جدید تضمین کنند. بعضی از آنان در ارتباط با تولید برنامههای نرمافزاری آماری در شرکتهای تولید نرمافزارهای رایانهای فرصتهای شغلی مناسبی را مییابند.
در شرکتهای تجاری به منظور پیشبینی میزان فروش، تحلیل شرایط تجاری و حل مسائل مدیریتی به منظور افزایش سوددهی به کارمندانی که در علوم آمار سر رشته داشته باشند اعتماد زیادی میشود. در ضمن، مراکز مشاورهای به صورت روزافزونی خدمات آماری پیشرفتهای را به دیگر مشاغل ارائه میدهند. به علت کاربرد وسیع رایانه در این رشته، آمارگران تمام صنایع باید در برنامهنویسی رایانهای مهارت کافی داشته و در به کارگیری نرمافزارهای آماری دانش خوبی داشته باشند.